Resultaten bodem- en putwatercampagne beschikbaar
 

In het kader van het Vlaams Actieplan Cadmium, opgesteld door de ministers Kris Peeters en Inge Vervotte, organiseerde de provincie Limburg, op initiatief van gedeputeerde van Leefmilieu Frank Smeets, in het najaar van 2006 een campagne voor het onderzoek van putwater en tuingrond. De inwoners van de gemeenten Lommel, Neerpelt, Overpelt en Hamont-Achel kregen de kans om tegen een voordelig tarief de bodem van hun moestuin en hun putwater te laten onderzoeken op de aanwezigheid van cadmium en voor putwater ook lood en arseen.

Ondertussen zijn alle onderzoeken uitgevoerd en hebben ook alle betrokkenen een rapport over hun eigen tuin ontvangen. Een algemeen overzicht van de resultaten:

Bodemonderzoek:
In totaal werden 349 stalen onderzocht. In onderstaande tabel kunt u het aantal stalen per gemeente terugvinden.

totaal Lommel Neerpelt Overpelt Hamont-Achel
349        146         67            67               69

Bij de screening voor de bodem zijn er drie categorieën onderscheiden. Een waarde van meer dan 6 mg/kg wijst op een ernstige verhoging van de cadmiumvervuiling. Een gehalte tussen 3 en 6 mg/kg geeft aan dat er een verhoogde verontreiniging is ten opzichte van de omgeving. Een waarde van minder dan 3 mg/kg is een gewone achtergrondvervuiling.

In volgende tabel staat per gemeente hoeveel stalen er in elke categorie zitten. In totaal zijn er dus slechts 4 stalen genomen die meer dan 6 mg/kg cadmium bevatten. Dit kan verklaard worden door het feit dat vooral mensen die iets verder van de fabrieken wonen de kans hebben gegrepen om hun bodem te onderzoeken. Dicht bij de sites telen mensen immers geen groenten meer.

                                 Lommel Neerpelt Overpelt Hamont-Achel
> 6 mg/kg                      3                1             0             0
Tss 3 en 6 mg/kg            28              10            5            1
< 3 mg/kg                     115             56            62           68

Wateronderzoek
In totaal werden 271 waterstalen onderzocht op cadmium, lood en arseen. In onderstaande tabel de verdeling per gemeente.

totaal Lommel Neerpelt Overpelt Hamont-Achel
271       124          51          59             37

In volgende tabel staat per gemeente het aantal stalen die boven de drinkwaternorm zitten (Vlaams Drinkwaterbesluit). Voor arseen is de norm van de WHO (Wereld Gezondheids Organisatie) gebruikt die strenger is dan de norm van het Vlaams Drinkwaterbesluit.

                                   Lommel Neerpelt Overpelt Hamont-Achel
Lood > 10 µg/l                  35            22            27               9
Cadmium > 5 µg/l              45            11            12             1
Arseen > 10 µg/l                  6             3             5               1

Bij de waterstalen werd telkens cadmium, lood en arseen onderzocht. In bovenstaande tabel staan alle overschrijdingen per metaal. Dus stalen waarin 2 of 3 overschrijdingen gevonden worden, staan dubbel in de tabel. In totaal zijn 160 stalen boven de norm, terwijl die som van de getallen in de tabel 177 is.

Conclusies

De onderzochte stalen bevestigen nog eens dat er in het onderzochte gebied een verhoogde aanwezigheid van zware metalen is.

Uit de bodemanalyses blijkt dat de vervuiling sterk afneemt naarmate men verder van de fabrieksterreinen in Lommel en Overpelt verwijderd is. Toch blijft er een achtergrondvervuiling aanwezig.

Uit de onderzoeken van de putwaterstalen blijkt dat 160 van de 271 stalen een verontreiniging hebben boven de drinkwaternorm. De vervuiling via het oppervlakkige grondwater is dus in de wijde omgeving verspreid.

Aanbevelingen

Tuingronden
De belangrijkste aanbeveling voor de tuingronden is dat de zuurtegraad van de grond beperkt moet blijven. Hierdoor wordt de opname van zware metalen tegengegaan. Een ideale zuurtegraad is een pH van 6,5. De zuurtegraad kan geregeld worden door de tuingrond in de bouwvoor (25 cm diep) te kalken. In de tuincentra van de streek kan men advies geven en kan men de zuurtegraad ook laten bepalen.

Voor sterker vervuilde gronden (meer dan 6 mg/kg cadmium) kunnen alleen maar groenten worden geteeld die weinig of geen cadmium opnemen. Dit zijn augurk, komkommer, tomaat, pompoen, appel, peer, kers, pruim en bessen.
Voor de matig vervuilde gronden (tussen 3 en 6 mg/kg cadmium) kan men best géén wortel of bladgroenten telen. Wel mogelijk zijn knolgewassen zoals aardappels, erwten, bonen, koolsoorten, en aardbeien.
Voor de overige tuingronden is het vooral belangrijk van de zuurtegraad in het oog te houden.

Putwater
Het water uit de putten met een verhoogde aanwezigheid van zware metalen kan niet gebruikt worden voor het besproeien van groenten. Het gebruik in de siertuin vormt geen probleem. Dit water kan best niet gebruikt worden om te poetsen of om zwembaden te vullen. Zoals overal in Vlaanderen is putwater hoe dan ook niet geschikt als drinkwater, omwille van het risico op nitraatvervuiling.

Belangrijk blijft het beperken van contact met verontreinigd putwater.

                                                                    ************