Met vier bijdragen doken we de voorbije weken in de
rijke geschiedenis van Distilleerderij De Korhaan in Hechtel. We ontdekten de oude recepten, namen een kijkje achter de schermen van de stokerij en maakten kennis met het museum en de ontmoetingsruimtes. Maar één belangrijke persoon ontbrak nog: eigenaar Mark Bollen. De architect uit Hechtel-Eksel kocht de distilleerderij in oktober 2014 en investeerde sindsdien fors in de heropleving ervan. Een gesprek over erfgoed, ondernemerschap en een parcours dat veel moeilijker bleek dan verwacht.
Meer foto'sToen Mark Bollen in 2014 samen met een jeugdvriend uit Eksel de distilleerderij overnam van Jacques Scheelen, was het oorspronkelijke plan vooral om het historische gebouw een
nieuwe toekomst te geven. Als architect zag hij meteen het potentieel, maar ook de enorme uitdagingen.
"Er was sinds de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog, in 1947, nauwelijks nog geïnvesteerd. Eigenlijk waren alleen de muren nog behoorlijk intact. Het dak, de installaties, de verwarming, de productieapparatuur: zowat alles moest vernieuwd worden."
De distilleerderij was op dat moment nog actief, maar draaide op een zeer laag pitje. Er was nauwelijks ruimte om te investeren.
Een monument zonder bescherming
Het gebouw staat op de inventaris van waardevol bouwkundig erfgoed, maar is geen beschermd monument. Toch besloot Mark het te behandelen alsof het die bescherming wel had.
"Het heeft een heel uitgesproken architectuur. Als je aan de voorgevel te veel zou veranderen, zou je dat karakter meteen verstoren. Daarom hebben we de oorspronkelijke uitstraling en de betonnen draagstructuur behouden."
Er kwamen een nieuw dak, nieuwe ramen en moderne technische installaties, maar de historische identiteit bleef overeind.
Nochtans was er ook een andere mogelijkheid. Het gebouw had kunnen worden omgevormd tot appartementen.
"Dat was van bij het begin een mogelijke uitweg als het economisch helemaal niet zou lukken. Technisch was dat perfect mogelijk. Maar uiteindelijk hebben we bewust gekozen om verder te investeren in de distilleerderij."
Van klokkenmuseum naar virtuele beleving
Bij de overname had het gebouw nog een merkwaardige tweede functie. De vorige eigenaar had jarenlang staande klokken verzameld. Een groot gedeelte van de bovenverdiepingen stond er vol mee.
"Je moest je bijna tussen de klokken wringen. We hebben nog enkele jaren geprobeerd om dat als bijkomende attractie te behouden, maar het werkte niet."
Mark wilde het precies anders aanpakken: een museum creëren zonder het gebouw vol te zetten met voorwerpen.
De inspiratie vond hij onder meer bij de bezoekersbeleving rond het Lam Gods in Gent en het Historium in Brugge. Voor de uitwerking deed hij een beroep op het Brugse bedrijf AlfaVision.
Het resultaat werd een virtueel museum met hologrammen, audiovisuele technieken en interactieve rondleidingen.
"Het grote voordeel is dat je de ruimtes voor verschillende doeleinden kunt gebruiken. Het museum is aanwezig wanneer je het nodig hebt, maar op andere momenten kan dezelfde ruimte dienen voor een vergadering, een feest of een evenement."
Heemkundige kring hielp geschiedenis reconstrueren
Voor de inhoud van het museum werd uitgebreid historisch onderzoek verricht. Daarbij speelde de heemkundige kring van Eksel een belangrijke rol.
Die beschikte over archiefmateriaal van de familie Bijvoet, die in 1833 de eerste activiteiten op deze locatie ontwikkelde.
Ook de familiegeschiedenis werd onderzocht, tot in Nederland. Samen met onder meer Kim Van Heel werd het beschikbare materiaal verwerkt tot een historisch verhaal dat bezoekers vandaag in vier talen kunnen ontdekken.
"We wilden niet zomaar wat verhalen vertellen. We wilden een degelijk onderbouwde geschiedenis brengen van wat hier bijna tweehonderd jaar geleden begonnen is."
Van 3.000 naar 5.000 bezoekers
Het museum en de bijkomende activiteiten trekken ondertussen bezoekers uit heel Vlaanderen. Vooral groepen vinden de weg naar Hechtel.
Verenigingen zoals OKRA en Neos, bedrijven, jeugdbewegingen en groepen die een teambuilding organiseren, behoren tot het publiek.
"We zitten momenteel rond de 3.000 bezoekers per jaar. Onze ambitie is om naar 5.000 te groeien", vertelt Mark.
Opvallend is dat groepsbezoeken beter aanslaan dan individuele bezoeken. Nochtans is het museum uitdrukkelijk ook voor individuele bezoekers bedoeld.
"Je hoeft echt niet met twintig personen te komen. Ook als je met twee bent, kun je hier perfect terecht. We merken dat mensen soms denken dat ze daarvoor speciaal een afspraak moeten maken, maar tijdens de openingsuren kun je gewoon binnenstappen."
Op zaterdag is De Korhaan geopend van 11 tot 17 uur en op zondag van 13.30 tot 17 uur. Bezoekers kunnen dan ook terecht in het proeflokaal.
Mark ziet het museum bovendien als een ideale activiteit bij minder goed weer, bijvoorbeeld voor vakantiegangers die in Bosland verblijven.
Een toegangspoort tot Noord-Limburg
De ambitie reikt verder dan de eigen gebouwen. "We willen een toegangspoort zijn tot het toerisme in Noord-Limburg", legt Mark uit. Daarom zoekt De Korhaan samenwerking met onder meer Liberation Garden, het Glazen Huis en andere toeristische partners.
De ligging tegenover het Hoppinpunt en de ruime parkeermogelijkheden vormen daarbij een troef. Ook als evenementenlocatie heeft het gebouw volgens Mark veel potentieel.
De verschillende zalen en ruimtes kunnen flexibel worden ingezet. Van een kleine bijeenkomst met enkele personen tot een evenement voor 150 aanwezigen: er zijn heel wat mogelijkheden.
Daarnaast wil Mark de maatschappelijke functie versterken. Het Grand Café, dat in het najaar op donderdagavond opent, is daar een voorbeeld van.
"Er verdwijnen steeds meer cafés. Wij willen een plek zijn waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Waar je op donderdagavond weet dat je terechtkunt om iets te drinken en een babbeltje te slaan. Dat is economisch misschien niet onze belangrijkste activiteit, maar maatschappelijk vinden we het wel waardevol."
Een moeilijker parcours dan verwacht
Wanneer we Mark vragen of hij tevreden terugkijkt op de voorbije twaalf jaar, klinkt er trots, maar ook realisme.
"Ik ben trots op wat we gerealiseerd hebben. Maar als ik kijk naar de inspanningen die ervoor nodig waren, dan is dat veel meer dan we ooit verwacht hadden."
De rentabiliteit blijft een dagelijkse uitdaging. De stijgende accijnzen, de hoge kosten en de dalende alcoholconsumptie maken het voor kleine distilleerderijen bijzonder moeilijk.
De oorspronkelijke mede-investeerders stapten gaandeweg uit het project, waardoor Mark uiteindelijk alleen eigenaar werd.
"Het is een onderneming waar je heel nauw bij betrokken moet zijn. Je kunt zoiets niet zomaar vanop afstand besturen."
Toch blijft hij overtuigd van de gekozen richting. De positieve reacties van bezoekers en de groeiende belangstelling geven hem vertrouwen.
Ook alcoholvrije dranken in de toekomst?
Mark beseft dat de markt voor sterke drank verandert. Minder alcohol drinken is een maatschappelijke evolutie waaraan ook De Korhaan zich zal moeten aanpassen.
"We hebben hier heel wat kennis in huis om smaken te ontwikkelen. Die expertise zullen we ook moeten inzetten voor alcoholvrije producten. Dat is volgens mij geen vraag meer, maar een evolutie waar we gewoon in mee moeten."
Het wordt een bijkomende uitdaging voor een onderneming die haar historische recepten wil koesteren, maar tegelijk toekomstgericht moet blijven werken.
Een voorbeeld voor ander erfgoed
Als architect ziet Mark in De Korhaan ook een voorbeeld voor andere historische gebouwen die een nieuwe bestemming zoeken.
"Je kunt een gebouw perfect conserveren, maar als er geen zinvolle functie meer in zit, blijft het moeilijk om dat economisch te verantwoorden."
Hij denkt daarbij onder meer aan kerken die in de toekomst een andere bestemming zullen moeten krijgen.
"In Nederland staan ze daar al veel verder mee. In Vlaanderen komt die beweging stilaan op gang. Ik wil de ervaring die we hier hebben opgedaan ook gebruiken bij andere herbestemmingsprojecten."
Voor hem moet een geslaagde renovatie dus verder gaan dan het bewaren van muren en gevels. Ook de nieuwe functie moet op lange termijn kunnen blijven bestaan.
Een stukje Hechtel-Eksel gered
Heeft het geholpen dat hij zelf uit Hechtel-Eksel afkomstig is?
Mark twijfelt even. Een ondernemer van buiten de gemeente had misschien dezelfde mogelijkheden gezien. Maar de lokale verbondenheid heeft volgens hem wel geholpen om vol te houden.
"Ik heb heel veel positieve reacties gekregen van mensen die blij waren dat dit stukje erfgoed behouden bleef. Soms was dat gewoon iemand die me bedankte voor het initiatief. Dat doet iets met een mens."
Misschien had een andere eigenaar op een bepaald moment gekozen voor de gemakkelijkere, economisch aantrekkelijkere oplossing. Maar Mark bleef investeren.
"Als je eenmaal een weg bent ingeslagen, moet je hem ook proberen uit te rijden. We zijn er nog niet. We moeten elke dag blijven zoeken naar een gezond economisch model. Maar we hebben wel iets gerealiseerd waar we verder op kunnen bouwen."
En daarmee eindigt ook onze vijfdelige kennismaking met De Korhaan. Een gebouw dat de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog overleefde, een distilleerderij die al bijna twee eeuwen verhalen verzamelt en een eigenaar die er alles aan doet om dat verleden ook een toekomst te geven.
Want achter de gevel aan het rondpunt van Hechtel wordt niet alleen jenever gestookt. Er wordt ook gewerkt aan het behoud van een stukje plaatselijke geschiedenis. En daarvoor dankt Mark ook burgemeester Jan Dalemans en toenmalig schepen Nele Lijnen.
Marc Faes