Deze ochtend brachten we al dat
één op tien planten in onze natuur uitheems is. Maar volgens plantenkenner
Bart Verhaeren ligt dat aandeel waarschijnlijk een stuk hoger. “Heel wat planten die we vandaag als inheems beschouwen, zijn in feite ooit van elders ingevoerd en hier ingeburgerd geraakt”, klinkt het.
Verhaeren verwijst daarbij naar de zogenaamde stinzenplanten, een begrip dat al vóór 1877 werd gebruikt. De naam komt van het Friese woord “stins”, wat stenen huis betekent. Het gaat om planten die vroeger vaak rond kastelen, abdijen en boerderijen werden aangeplant en zich nadien spontaan hebben verspreid in onze streken.
Een bekend voorbeeld zijn de muurviolieren (Erysimum cheiri), in de volksmond ook wel “flierkens” genoemd. Deze opvallende, sterk geurende en winterharde planten sierden vroeger menig boerenerf. Vermoedelijk werden ze al in de Romeinse periode naar onze regio gebracht. Nadien vonden ze hun weg naar abdijtuinen, van waaruit ze zich verder verspreidden.
Vandaag duiken muurviolieren nog vaak op in kalkrijke voegen van oude muren, op verweerde stenen en op schrale bodems. Ze komen voor in verschillende kleuren, al keren ze na verloop van tijd vaak terug naar hun oorspronkelijke gele tint.
Volgens Verhaeren is dit slechts één voorbeeld uit een lange lijst. “De groep van stinzenplanten is bijzonder uitgebreid. Het toont aan dat onze ‘inheemse’ flora door de eeuwen heen sterk beïnvloed is door menselijke activiteit.”
De conclusie lijkt dan ook duidelijk: wat we vandaag als natuurlijk en oorspronkelijk beschouwen, heeft vaak een lange geschiedenis van verplaatsing en aanpassing achter de rug.