De gemeente Pelt start met een opvallend waterproject om regenwater langer in het landschap vast te houden. In samenwerking met de provincie Limburg, Watering De Dommelvallei en Regionaal Landschap Lage Kempen (RLLK) worden in verschillende Peltse beken en grachten juten zandzakken geplaatst die als kleine stuwtjes fungeren.
Die drempels moeten ervoor zorgen dat regenwater minder snel wordt afgevoerd en meer tijd krijgt om in de bodem te infiltreren. Zo kan de grondwatertafel herstellen en wordt tegelijk het risico op wateroverlast stroomafwaarts bij hevige regen verminderd.
Het project maakt deel uit van het programma Water+Land+Schap 2.0 binnen de Vlaamse Blue Deal en werd goedgekeurd door de Vlaamse Landmaatschappij.
Na terreinbezoeken, overlegmomenten en inspraak van landbouwers werden 85 mogelijke locaties in kaart gebracht in het Peltse beekstelsel. Uiteindelijk bleef één landbouwer niet deelnemen, waardoor het project nu op 84 plaatsen zal worden uitgevoerd, verspreid over het volledige grondgebied van Pelt.
Volgens gedeputeerde Laura Olaerts, bevoegd voor natuur en voorzitter van de Limburgse Regionale Landschappen, is het belangrijk om water zoveel mogelijk lokaal vast te houden.
“Noord-Limburg heeft een zandbodem die water goed opneemt. Door water lokaal te laten infiltreren versterken we onze grondwatervoorraad en maken we de streek weerbaarder tegen droogte. Dat is goed voor landbouw, natuur én drinkwater.”
Michiel Aerts, Blue Deal-coördinator van RLLK, stelt dat op deze manier alle domeinen worden meegetrokken, zowel natuur, landbouw, maar ook de woonkernen. “Want zo’n watersysteem stopt niet aan de grenzen van landbouw, natuur en bewoonde gebieden.”
Kleine ingreep, grote impact
Veel grachten en kleine waterlopen in de regio zijn in het verleden zo aangelegd dat regenwater zeer snel wordt afgevoerd richting grotere beken en uiteindelijk de Dommel. Door kleine drempels te plaatsen wordt die afvoer vertraagd.
Het systeem heeft twee belangrijke voordelen:
- minder wateroverlast stroomafwaarts bij piekbuien
- meer infiltratie in de bodem, waardoor de grondwatertafel stijgt
De drempels bestaan uit juten zakken gevuld met zand. Dat natuurlijke materiaal breekt na verloop van tijd vanzelf af en gaat geleidelijk op in het landschap. Indien nodig kunnen de drempels ook eenvoudig verwijderd worden. Alle locaties worden bovendien GPS-ingemeten, zodat onderhoud en opvolging eenvoudig blijven.
Landbouwers mee aan tafel
Schepen van landbouw Liesbeth Fransen benadrukt dat de samenwerking met landbouwers essentieel was bij de uitwerking.
“Landbouwers voelen de gevolgen van droogte en watertekort vaak als eersten. Door baangrachten en kleine waterlopen mee te nemen in dit project kunnen we het watersysteem op grotere schaal herstellen. Zo versterken we de waterbuffer voor iedereen.”
Het project kost in totaal ongeveer 32.000 euro. Daarvan wordt 80 procent gefinancierd door Vlaanderen via de Blue Deal, terwijl de gemeente Pelt de overige 20 procent voor haar rekening neemt.
Voorbeeld voor andere gemeenten
Volgens de partners kan het initiatief ook andere gemeenten inspireren. Het project toont hoe natuur, waterbeheer en landbouw samen kunnen werken aan een klimaatrobuust landschap. Pelt speelt in deze een voortrekkersrol, zo benadrukken alle betrokken partijen. Geen toeval, aldus schepen Liesbeth Fransen, die niet alleen het initiatief rond de zandzakken aanhaalt, maar ook dat van de stuwtjes en de peilgestuurde drainages.
Als de aanpak positieve resultaten oplevert, kan ze in de toekomst ook elders in Vlaanderen worden uitgerold. Voor Pelt betekent het alvast een nieuwe stap in de zoektocht naar oplossingen tegen droogte en klimaatverandering.