Veertig jaar. Zo lang hield
Luk Van de Sijpe zich bezig met het onderzoek dat uiteindelijk leidde tot zijn nieuwe boek over de
Hamontse teutencompagnie Rijcken. Bij de voorstelling in Cinema Walburg stond hij vooral stil bij een uitzonderlijk document: het kasboek van de compagnie.
“Dit is echt een uniek kasboek”, vertelde Van de Sijpe. Hij zocht gedurende vier decennia naar archiefmateriaal over de teuten, maar kent geen tweede exemplaar van dit type in Belgisch Limburg, Noord-Brabant of Nederlands-Limburg.
Van zogenaamde klantenboeken zijn er wel meerdere bewaard. Daarin noteerden teuten wat ze aan hun klanten verkochten. Ook inkoopregisters duiken nog op. Het boek van de familie Rijcken gaat veel verder: het bevat de jaarrekeningen van de compagnie, maar ook contracten, gegevens over vertrekkende vennoten en informatie over nieuwe teuten die zich in de compagnie inkochten.
Dat laatste vergde een behoorlijk kapitaal. Een leerling die na zijn leertijd volwaardig vennoot wilde worden, moest zich inkopen in onder meer de handelsvoorraad en het bedrijfskapitaal. Van de Sijpe gaf het voorbeeld van Jozef Joosten, die elf jaar winst moest opbouwen om volwaardig lid van de compagnie te kunnen worden.
Het kasboek werpt ook licht op een hardnekkig verhaal over de teuten. Zij zouden na hun handelsperiode met zakken geld naar Hamont zijn teruggekeerd. In werkelijkheid lieten ze grote sommen ter plaatse achter bij groothandelaars, die als een soort bankier fungeerden. Een tocht van pakweg 150 kilometer met tientallen kilo's aan munten was immers weinig praktisch.
Dankzij het kastboek en een tweede register kon Van de Sijpe de financiële resultaten van de compagnie Rijcken over bijna de volledige 19de eeuw reconstrueren. Voor geen enkele andere teutencompagnie zijn volgens hem zulke gegevens beschikbaar. De cijfers tonen bovendien dat de compagnie bijzonder succesvol was: gemiddeld bedroeg de winst ruim duizend gulden per vennoot per jaar.
Voor Van de Sijpe is het boek ook persoonlijk. Zo'n veertig jaar geleden kreeg hij van Felix en Angele Rijcken toegang tot het familiearchief. Zij zijn inmiddels overleden. Van de Sijpe droeg zijn boek aan hen op: zonder de zorg waarmee de familie het archief bewaarde, had dit stukje Hamontse teutengeschiedenis wellicht nooit zo gedetailleerd gereconstrueerd kunnen worden.