Mooi nieuws voor “zandstad” Lommel. Het
zandstrooien is officieel opgenomen in de Inventaris Vlaanderen van het
Immaterieel Cultureel Erfgoed. Daarmee krijgt een typisch Lommelse traditie, die diep geworteld is in het industriële zandverleden van onze stad, de erkenning die ze verdient.
In de Lommelse Erfgoedpost van 18 oktober 2025 meldde Erfgoed Lommel al dat het samen met zandkunstenaar Theo Grobben, de werkgroep ‘Zandstrooien’ en Visit Lommel op 6 oktober 2025 een aanvraag had ingediend om het zandstrooien te laten erkennen als Vlaams Immaterieel Cultureel Erfgoed. Die aanvraag werd nu dus beloond.
Kleine traditie, grote waarde
Zandstrooien is een erfgoedpraktijk die weinig tastbare sporen nalaat. Het zijn geen monumenten of objecten die bewaard blijven, maar kennis, techniek en creativiteit die van mens tot mens worden doorgegeven. Net daarom is de opname in de officiële inventaris – een initiatief van de Vlaamse overheid – zo belangrijk: ze biedt perspectief voor de toekomst.
Een Expertencommissie Immaterieel Cultureel Erfgoed beoordeelde het dossier op 3 december 2025 positief. De commissie sprak van een sterk dossier rond een lokale, eerder kleine traditie van een kleinere erfgoedgemeenschap. De duidelijke verwevenheid met de zandwinning en het imago van Lommel als zandstad werd daarbij expliciet als troef genoemd.
Ook de betrokkenheid van Erfgoed Lommel en de oprichting van een specifieke werkgroep werden geprezen. Dat toont volgens de commissie aan dat er goed is nagedacht over de aanvraag én over de verdere opvolging en inbedding van de traditie.
Investeren in jongeren
Opvallend in het dossier is de nadruk op jongerenwerking. De commissie waardeerde het dat de erfgoedgemeenschap bewust inzet op verjonging om vergrijzing tegen te gaan. Er werden zelfs nog kansen gezien voor bijkomende samenwerking met het Deeltijds Kunstonderwijs, om de gemeenschap verder te verbreden.
Zandkunstenaar Theo Grobben gaf eerder al een demonstratie tijdens de door Werkplaats Immaterieel Erfgoed georganiseerde dag ‘Leve immaterieel erfgoed’ op 17 mei 2025 in Antwerpen. Daarmee werd het Lommelse zandstrooien ook buiten de stadsgrenzen zichtbaar.
Minister volgt positief advies
Op 2 februari 2026 kwam het heuglijke nieuws: Caroline Gennez, Vlaams minister van Cultuur, volgde het positieve advies van de commissie integraal. In een ministerieel besluit werd het zandstrooien officieel toegevoegd aan de Inventaris Vlaanderen van het Immaterieel Cultureel Erfgoed.
Met die erkenning engageert de erfgoedgemeenschap zich om blijvend zorg te dragen voor het zandstrooien. “Borgen” betekent immers het immaterieel erfgoed beschermen en doorgeven aan toekomstige generaties.
Een mooie bekroning van de samenwerking tussen Erfgoed Lommel, de gedreven vrijwilligers van de werkgroep ‘Zandstrooien’, Visit Lommel en de Stad Lommel. In een stad die groot werd dankzij zand, krijgt ook de kunst met zand nu een officiële plaats in het erfgoedverhaal.
(Erfgoed Lommel)